شیمی سبز چیست و چه اهمیتی دارد

شیمی سبز ، شیمی پاک ، شیمی خوش خیم و لغت هایی از این قبیل، همگی روشهایی هستند که شرایط را برای به حداقل رساندن استفاده از مواد شیمیایی و همچنین تولید حداقلی ضایعات در صنعت را میسر میسازد . از اهداف چنین شیوه هایی از بین بردن مواد خطرناک و کاهش آنها و یا جایگزین کردن با مواد شیمیایی ایمن تر در راستای سلامت بشر و محیط زیست است. چراکه تنها یک کره خاکی برای بقای بشریت وجود دارد که تک تک ما در قبال آن مسئولیم.

شیمیدانان همواره نقش کلیدی در شیمی محیط زیست دارند. از نظر تاریخی شیمیدانهای سنتزی یعنی آنهایی که مواد شیمیایی جدید و روش صنعتی آن را طراحی می کنند، متوجه بُعد زیست محیطی آن نمیشوند. این امر ناشی از آن است که شیمیدانهای سنتزی معمولاً در ابتدای فرایند تولید قراردارند، یعنی روشهای تهیه مواد شیمیایی را معین می کنند درحالیکه مسائل مربوط به ضایعات، بخارات و مواد دفع شده در انتهای فرایند قرار دارند. رسالت شیمی دانهای سنتزی از نظر تاریخی در این بوده است که روشهایی را در جهت تهیه مواد طراحی نمایند تا مولکولهای هدف را با حداقل هزینه اقتصادی و راندمان بالا بدست آورند. اما امروزه این اهداف در کشورهای توسعه یافته دچار تغییرات نگرشی و بنیادین شده است که در اینجا سعی بر آن داریم تا دیدگاه ها و چالش های موجود را مورد اشاره قرار دهیم.

 مفهوم شیمی سبز از دیدگاه  محقق آمریکایی پائول آناستاس نویسنده کتاب ‹ شیمی سبز در تئوری و عمل› با 12 اصل معرفی شده است :

1. پیش‌گیری از تولید فرآورده ‌های بیهوده
2. اقتصاد اتم، افزایش بهره‌ وری از اتم
3. طراحی فرایند های شیمیایی كم‌آسیب ‌تر
4. طراحی مواد و فرآورده‌ های شیمیایی سالم ‌تر
5. افزایش  بازده انرژی
6. بهره‌گیری از حلال‌ ها و شرایط واكنشی سالم‌ تر                                              
7. بهره‌گیری از مواد اولیه ‌ی نوشیدنی
8. پرهیز از مشتق‌های شیمیایی
9. بهره گیری از کاتالیزگرها
10. طراحی برای تخریب پذیر بودن محصولات
11. تخمین زمان واقعی یك واكنش برای پیشگیری از آلودگی
12. کاهش احتمالی رویدادهای ناگوار
     

در واقع اینها اصول و دستورالعمل هایی برای شیمی دان هاست که منجر به طراحی مواد شیمیایی و فرآیندهای جدید میشود. 

در حال حاضر هزینه یک فرایند جهت تهیه مواد شیمیایی نه تنها هزینه های مواد اولیه و تجهیزات است بلکه شامل هزینه های مربوط به دفع مواد زاید و هزینه های طرح های بهینه سازی جهت عملیات پایانی می باشد. این هزینه های اضافی موجب میشود قیمت تمام شده در سطح غیر قابل پیش بینی درآید که این قیمتها استاندارد های جدیدی را برای تجارت در صنایع بوجود می آورده اند. شیمیدانها در سددند تا این قیمتهای غیر اصولی را توسط طراحی های جدید برای موادوفرایندها کاهش دهند.

یکی از صنایع بسیار مهم در این حوزه صنعت داروسازی میباشد که قیمت تمام شده محصولات از یک سو و  آلودگی های ناشی از فرایندهای تحقیق و تولید آن از سوی دیگر در رقابتی تنگاتنگ قرار دارند و برای داروسازان این مسئله اهمیت بسیاری پیدا کرده که داروها در کنار اثرات درمانی خود، کمترین اثرات جانبی را داشته باشند. در حقیقت هدف اصلی شیمی آلی سبز طراحی و ساخت اولیه مولکول به نحوی است که تاثیر گروه عاملی را در خود داشته باشد و در عین حال سمیت و خطرات را به حداقل ممکن رسانده باشد و یا قسمت سمی و غیر قابل قبول در فرایند را شناسایی و سمیت آن را از بین برده و یا کاهش دهند.

به منظور حمایت از محیط زیست، هر فرد در جامعه انسانی باید مسئول اقداماتش بوده و نسبت به تأثیرات فعالیتهایش بر روی محیط زیست آگاه باشد. آموزش ابزاری ضروری برای توسعه مهارتها، دانشها و ارزشها در راستای تغییر رفتار برای حمایت از محیط زیست و مفاهیم توسعه پایدار است. درضمن راه حل ها و دستور العملهای شیمی سبز منجر به گسترش اهداف توسعه پایدار و ایجاد تواناییهای ویژه در افراد جامعه میگردد و به آنان اجازه میدهد تا با دیدگاه علم در حل مسائل زندگیشان آشنا شوند. برنامه ی شیمی سبز در راستای اهداف سنتز مواد شیمیایی سبز در رفع مشکلات محیطزیست و در نهایت حرکت به سمت جامعه ای پایدار تلاش میکند. شیمی سبز تضمینی برای ایجاد آینده ای پایدار است که با جایگزینی های مطمئن تر از مواد شیمیایی و محصولات حاصل میشود.

تجهیزات آزمایشگاهی خوب و مناسب میتوانند ما را در دستبابی به شیمی سبز همراهی کنند و آلودگی های زیست محیطی ناشی از پساب های آزمایشگاهی را به حداقل ممکن برسانند. در این راستا شرکت فرنام تشخیص به عنوان وارد کننده و تامین کننده تجهیزات و ملزومات آزمایشگاهی همواره می کوشد تا با ارائه مشاوره تخصصی و نگاهی جامع به نیازهای آزمایشگاهی ایم مهم را محقق سازد.

جهت مشاوره در خصوص راه اندازی و تجهیز انواع آزمایشگاه های کنترل کیفیت با ما در ارتباط باشید